duc-kim-loai12

ĐỤC KIM LOẠI

1. KHÁI NIỆM

- Đục là nguyên công gia công nguội dùng dụng cụ là đục và búa để bóc đi một lớp kim loại trên chi tiết cần gia công.

Đục được dùng khi gia công chi tiết không cần độ chính xác cao, là phương pháp gia công bằng tay với những dụng cụ đơn giản, không cần dùng các máy móc phức tạp.

- Đục cũng được sử dụng để loại bỏ các rìa mép vật đục rèn, lớp vỏ cứng kim loại, làm tù các cạnh sắc, đục các rãnh then, rãnh dầu để bôi trơn, phát hiện các vết nứt, các khuyết tật khi hàn. Ngoài ra đục còn dùng để chặt, cắt các tấm, phiến kim loại.

   lenh-phac-thao-solidworks    Vẽ mẫu điêu khắc 3D  
Tài liệu học vận hành máy CNC Đào tạo thiết kế cơ khí 3D Dạy lập trình gia công Mastercam Đào tạo thiết kế vẽ mẫu điêu khắc Bộ 4 DVD eEbook ngành xây dựng

- Khi đục các chi tiết lớn, vật cần đục được đặt trên đe hoặc đế thép, còn đa phần các chi tiết được kẹp chặt trên êtô nguội khi thực hiện công việc đục.

- Đục có thể thực hiện theo hai bước đục thô, đục tinh tuỳ theo lớp kim loại được lấy đi; đục thô khi lớp kim loại được bóc đi có chiều dày 1,5-2 mm, còn đục tinh: 0,5 – 1 mm.

2. DỤNG CỤ DÙNG KHI ĐỤC

Đục dùng khi gia công phôi nung nóng trong phân xưởng rèn thường gọi là đục xấn, đục dùng khi gia công nguội là đục nguội.

duc-kim-loai1

- Đục thường có chiều dài 100, 125, 150, 175 và 200 mm. Phần lưỡi cắt và cán được tôi và ram trên chiều dài 15-25 mm đạt độ cứng cao nhưng không giòn, phần cán độ cứng không cần cao như phần lưỡi cắt để tránh vỡ mẻ khi gõ búa. Đục (hình 3.1b) dùng để đục các rãnh then, vát cạnh sắc. Lưỡi cắt 1 của loại đục này thường hẹp, nhỏ.

- Mài sắc và tôi đục: Đục sau khi nhiệt luyện hoặc bị cùn trong quá trình sử dụng phải được mài sắc trên máy mài hai đá hoặc máy mài dụng cụ. Khi đó đục được giữ chặt và tỳ trên giá đỡ 1 (hình 3.2), sau đó đẩy cho đục tiếp xúc với đá mài và di chuyển chậm lưỡi cắt dọc theo chiều rộng đá mài. Khi mài sắc, không được ấn mạnh đục vào đá mài; trong khi mài nếu đục nóng quá (t° > 110°C) cần nhúng vào nước để đục giữ được độ cứng. Cạnh sắc của đục sau khi mài phải có cùng chiều rộng, cùng độ vát ở hai phía, độ lồi lõm nhỏ hơn 0,5 – 1 mm trên chiều dài lưỡi cắt.duc-kim-loai2

- Đục được chế tạo từ thép cacbon dụng cụ, trước khi mài sắc được nung nóng và tôi ở nhiệt độ 780 ->800°c, làm nguội trong môi trường nước hoặc dầu, sau đó ram ở nhiệt độ 160 – 180°c.

- Búa nguội: Búa nguội là dụng cụ được sử dụng rộng rãi trong các công việc nguội như chấm dấu, đục, uốn gấp, nắn, tán… Búa nguội có nhiều loại kết cấu, thông thường gồm hai loại: búa có một đầu vuông hoặc đầu tròn; phía đầu kia của búa được vát nghiêng (hình 3.3).

- Búa được rèn từ thép 50, 60 hoặc từ thếp các bon dụng cụ CD80A, ở giữa có lỗ ôvan để tra cán gỗ vào. Búa được chia ra theo trọng lượng của chúng: Búa
nặng 100, 150, 200, 300, 400, 500 gam thường dùng cho công việc nguội, búa nặng 600, 800 gam dùng cho công việc sửa chữa, búa nặng 4 – 16 kg thường là các loại búa rèn (dùng cho các công việc nặng).

duc-kim-loai3

- Khi chọn búa nguội thường căn cứ vào lượng kim loại cần lấy đi và thao tác của công nhân.

Ví dụ: khi dùng đục chặt, mỗi milimet chiều rộng lưỡi cắt của đục yêu cầu búa có trọng lượng 40g, còn khi dùng đục bóc các lớp kim loại, cần búa có trọng lượng 80g cho 1mm chiều rộng lưỡi cắt của đục.

- Cán búa được làm bằng gỗ cứng, không giòn, có độ đàn hồi. Chiều dài cán búa được chọn theo loại búa: loại búa nặng có chiều dài khoảng 400 mm, loại trung bình có chiều dài 320 – 350 mm, loại búa nhỏ có chiều dài 250 – 300 mm, (bảng 3.1). Sau khi tra cán vào búa phải dùng chêm bằng gỗ, kim loại có khía cạnh, chiều dày 1,5-2 mm đóng thêm vào cho chắc, bảo đảm an toàn khi dùng búa thao tác.

duc-kim-loai4

- Ngoài các loại búa bằng thép, trong một số trường hợp như khi sửa chữa, lắp ráp có thể dùng búa có gắn ở đầu búa vật liệu mềm như đồng, chì để tránh gây biến dạng cho chi tiết khi tháo, lắp chi tiết. Khi dùng búa thao tác trẽn các tấm kim loại mỏng có thể dùng búa gỗ, cao su cứng…

3. Cơ KHÍ HOÁ KHI ĐỤC

Đục bằng tay có năng suất thấp, tốn công sức. Để nâng cao năng suất có thể cơ khí hoá khâu đục bằng các loại:

- Đục bằng búa điện hoặc khí nén.
- Sử dụng các dụng cụ, gá lắp chuyên dùng.
- Sử dụng máy chuyên dùng.

Hình 3.4 là mặt cắt của một búa hơi (khí nén) để đục. Búa hơi sử dụng không khí sạch nén dưới áp lực 5 – 6 atm dẫn qua ống mềm, vào qua rãnh 5, tác dụng vào phía bên phải của pit-tông 1, đẩy pit-tông tác động các xung lực vào đầu búa để đục, phần khí dư bên trái xilanh qua rãnh 9, rãnh vòng 6, rãnh 4 thoát ra ngoài không khí. Số xung của búa hơi có thể đạt từ 1000 đến 2400 lần trong một phút với lưu lượng khí nén 0,5 – 0,6 m3/ phút. Năng suất gấp 4-5 lần so với đục bằng tay.

duc-kim-loai5

- Ở cuối hành trình làm việc, khí nén được đưa vào rãnh 3, rãnh 7 tác dụng vào van 2, đưa khí nén qua rãnh 9 thực hiện hành trình đẩy pit-tông ngược lại, phần khí dư thoát ra không khí qua rãnh 8.

4. KỸ THUẬT ĐỤC

Khi đục, cách nắm giữ dụng cụ có vai trò quan trọng. Búa cầm trên tay ở khoảng cách 15-30 mm kể từ đầu chuôi, đục được giữ bằng các ngón tay ở khoảng cách 20 – 25 mm so với chuôi đục (hình 3.5)

duc-kim-loai6

- Đục được giữ ở vị trí cần đục và nghiêng một góc 30-35° so với bề mặt cần đục, lưỡi cắt dọc theo dường vạch dấu. Nếu góc nghiêng nhỏ, đục dễ bị trượt trên bề mặt gia công, còn nếu góc nghiêng lớn quá dề làm kim loại bị gấp, không bằng phẳng.

Tư thếđứng của công nhân khi thao tác (hình 3.6): người đứng thẳng, không cúi nghiêng, chân trái đứng lên phía trước và tạo thành góc 70° so với má êtô, chân phải lui về phía sau tạo thành góc 45° so với đường tâm của êtô.

duc-kim-loai7

- Tư thế vung búa khi đục có ảnh hưởng tới chất lượng đục (hình 3.7): tư thế (a) – lực tác động là từ cổ tay; tư thế (b) – lực tác động từ cánh tay dưới; tư thế (c) – lực tác động là lớn nhất từ cánh tay.

duc-kim-loai8

- Năng suất khi đục phụ thuộc vào chiều dày của mỗi lớp kim loại bóc đi. Chiều dày này phụ thuộc vào lực đánh búa của người thợ, trọng lượng búa, độ cứng của chi tiết cần gia công.

>> Để nâng cao năng suất và giảm khả năng sinh ra sai hỏng khi đục cần chú ý:

1. Chia lốp kim loại cần đục ra làm hai bước: bước đục thô có chiều dày: 1,5 — 2 mm, còn bước đục tinh: 0,5 – 1 mm.

2. Khi đục bề mặt có chiều rộng lớn, nên dùng đục có lưỡi cắt hẹp đục các rãnh trước, sau đó dùng đục có lưỡi cắt lớn để đục lớp kim loại giữa các rãnh đã có trước đó.

3. Khi đục các kim loại giòn (đồng vàng, gang đúc…) ở các mép cạnh dễ bị sứt, mẻ; khi đó nên đục cẩn thận, nhẹ nhàng từ mép cạnh vào bên trong bề mặt.

4. Khi đục các kim loại mềm (đồng đỏ, thép mềm…) cần chú ý thường xuyên lau sạch lưỡi đục bằng giẻ thấm dầu hoặc nước sạch để tránh phoi kim loại dính bết vào lưỡi đục.

5. Khi đục gần hết lóp kim loại, lực tác động vào đục nên giảm dần. Khi đục chi tiết kẹp trên êtô, nên kẹp sao cho lớp kim loại bóc đi song song với mặt trên của má êtô, đục được gá nghiêng một góc 30° (hình 3.8a) Sau khi bóc đi lớp kim loại đầu tiên, chi tiết được kẹp lại cao hơn má êtô 1,5-2 mm và đục lớp kim loại tiếp theo, và cứ tuần tự làm như vậy cho đến khi chạm đường vạch dấu.

duc-kim-loai9

duc-kim-loai10

- Đục cắt kim loại dạng tròn xoay (hình 3.10a), sau khi vạch dấu vị trí cần đục, chi tiết được gá đặt trên mặt đe, đục giữ ở vị trí thẳng đứng. Đầu tiên dùng búa đục nhẹ tạo thành vết cắt trên dấu, sau đó vừa quay chi tiết vừa đục mạnh hơn cho đến khi đạt chiều sâu để có thể đập bẻ gãy phần chi tiết đã đục.

duc-kim-loai11

- Khi đục cắt kim loại dạng tấm, phiến (hình 3.10b), dùng đục từ hai phía trên, dưới; mỗi phía đục sâu khoảng một nửa chiều dày của tấm kim loại.

Đục cắt kim loại dạng tấm mỏng (hình 3. 10c), thứ tự công việc thực hiện như sau:

- Dùng dưỡng (mẫu) vạch dấu biên dạng chi tiết lên tấm kim loại.
- Đặt tấm cần đục lên mặt đe, dùng đục để đục sơ bộ cho rõ nét đường vạch dấu.
- Đục với lực lớn hơn để tạo thành chiểu sâu vết đục.
- Lật ngược chi tiết và đục trên mặt đối diện theo đường vết từ phía đã đục.

Đối với các tấm kim loại dày (> 8 mm) không dùng được cách đục cắt kiểu trên. Khi đó, có thể dùng các kiểu khác như khoan lổ xung quanh biên dạng rồi đục cắt, sửa nguội hoặc cắt bằng hơi hàn.

Khi đực kim loại cần chú ý các biện pháp bảo đảm an toàn lao động:

1. Búa dùng khi đục phải tra vào cán chắc chắn, đầu búa không bị sứt mẻ.

2. Không dùng đục cùn, tù và phần lưỡi cắt của đục bị sứt mẻ.

3. Khi đục chi tiết kẹp bằng êtô lắp trên bàn nguội, cần có lưới kim toại che chắn, bảo vệ, đề phòng mảnh kim loại có thể văng ra trong quá trình thao tác.

 

 

       

Incoming search terms:

  • ki thuat duc kim loai

Còn nhiều bài nữa!